^Do góry
Get Adobe Flash player

Afazja

Afazja- jest to zaburzenie , które polega na niemożności rozumienia mowy, albo na niemożności wyrażania słowami myśli, pomimo prawidłowego aparatu wykonawczego. 
Czytanie i pisanie są czynnościami związanymi z mową ; zaburzenia tych czynności często towarzyszą afazji. 
Rodzaje afazji - rozróżniamy dwa zasadnicze rodzaje afazji:
-afazję ruchową (motoryczną) - polega na naruszeniu mowy ekspresyjnej:
-afazję czuciową (sensoryczną) - polega na zaburzeniu mowy recepcyjnej (rozumienie mowy).

Uszkodzenia "obszaru afazji" umiejscowione w przednich częściach powodują zaburzenia mowy typu afazji ruchowej (ekspresyjnej), w tylnych częściach - typu afazji czuciowej (recepcyjnej). Także innym okolicom kory przypisujemy szczególne znaczenie w tworzeniu się mowy, to są: okolice kory mózgowej przylegające do pól projekcyjnych i okolice znajdujące się między nimi (pola asocjacyjne).
Obraz kliniczny afazji, zależy od wielu czynników. Inny jest obraz zaburzeń mowy u dzieci i u ludzi młodych, a inny u starszych. U ludzi młodych z dużą "plastycznością" mózgu istnieje możliwość znacznego i szybkiego wyrównania tych zaburzeń . Inaczej sprawa wygląda u starszych: rozlane zmiany naczyniowe w układzie nerwowym upośledzają czynności mózgu jako całości, a zaburzenia mowy są bardziej nasilone i znacznie trudniej ustępują. Inaczej kształtują się zaburzenia mowy, gdy proces chorobowy rozwija się ostro i przebiega z rozległym zniszczeniem tkanki mózgowej, a inaczej wtedy, gdy mamy do czynienia tylko z powoli narastającą sprawą uciskową (np. z oponiakiem wywołującym nie zniszczenie, lecz tylko ucisk tkanki mózgowej ).

Zaburzenia mowy mogą wykazywać znaczne wahania zależne od okoliczności. Ogólne wyczerpanie, podniecenie i wzruszenie nasilają zaburzenia mowy. Obraz afazji zależy również od poziomu wykształcenia. Mowa powstaje wskutek ścisłego powiązania czynnościowego odcinków korowych różnych analizatorów, uszkodzenie jednego z nich wpływa w mniejszym lub większym stopniu na to zaburzenie i dlatego prawie nigdy nie widuje się "czystych" postaci afazji . 

Stosunkowo najczęściej spotykamy afazję "czysto ruchową" , jednakże dokładne badanie chorych z tą postacią zaburzeń mowy prawie zawsze wykazuje u nich również zaburzenia o charakterze czuciowym. 
Opis poszczególnych rodzajów afazji z uwzględnieniem powyższych zastrzeżeń: 

Afazja ruchowa 
Zasadniczym zaburzeniem jest upośledzenie albo zniesienie zdolności wyrażania myśli słowami. Chorzy mogą bez trudności jeść, krzyczeć, gwizdać, nie potrafią jednak zużytkować obwodowych narządów mowy do tworzenia słów. 
Chorzy z afazją ruchową mówią mało i powoli. W ciężkich postaciach mowa ogranicza się do jednego lub kilku słów, które chory powtarza, różnie je tylko modulując (monofazja). W postaciach lżejszych pozostaje chorym większy zasób słów, ale składanie słów i zdań odbywa się z wysiłkiem.
Występują:
-parafazje głoskowe (zamiany głosek, opuszczanie i przestawianie głosek),
-parafazje słowne (wtrącanie błędnych słów );
-niewłaściwa forma gramatyczna (agramatyzmy);
-uproszczenia w budowie zdań przez np. opuszczanie przyimków i niezmienianie końcówek rzeczowników (styl depeszowy albo styl telegraficzny);
-trudności z powtarzaniem cudzych słów i zdań;
-upośledzona zdolność wyliczania we właściwej kolejności np. dni tygodni, miesięcy, liczb.
Z zachowania się chorego podczas badania można wnioskować, że rozumienie mowy jest zachowane. Chorzy zdają sobie sprawę z popełnianych błędów, są zakłopotani i usiłują je poprawić. 
Afazji ruchowej często towarzyszy słabiej lub silniej wyrażone upośledzenie czytania 
(aleksja) i pisania (agrafia).
Nawet w ciężkich postaciach afazji ruchowej może z czasem nastąpić daleko idąca poprawa.

Terapia logopedyczna afazji ruchowej:

  1. ćwiczenia wstępne:

ü  ćwiczenia usprawniające narządy artykulacyjne – ćwiczenia prostych ruchów warg, języka, a następnie pozostałych, bardziej złożonych ruchów artykulatorów

  1. ćwiczenia na poziomie głosek:

ü  wykorzystywanie mimowolnych odruchowych reakcji do wywołania artykulacji głosek (np. głęboki, głośny wydech, dmuchanie itp.);

ü  ćwiczenia głosu typu murmurando, przeciągłe wymawianie samogłosek lub głosek trwałych;

ü  ćwiczenia umiejętności wykorzystywania gestów umownych do zapamiętywania sposobu artykulacji głosek;

ü  ćwiczenia mające na celu uświadomienie różnic między głoskami (np. za pomocą odczuć kinestetycznych: siły strumienia powietrza, wyczuwania dłonią drgań więzadeł głosowych, skrzydełek nosa itp.); należy je łączyć z ćwiczeniami pisania liter (znak graficzny sprzyja utrwaleniu artykulacji głosek)

  1. ćwiczenia na poziomie wyrazu:

ü  ćwiczenia w aktualizowaniu szeregów nawykowych ( tj. mówienie zautomatyzowanych ciągów słownych);

ü  wymawianie słowa: w myśli, szeptem i na głos;

ü  ćwiczenia pokazywania różnych czynności w celu pobudzenia do ich nazywania;

ü  ćwiczenia rozbudowujące słownictwo poprze wykorzystanie procesów kategoryzacji, uogólniania, abstrahowania;

ü  ćwiczenia analizy wzrokowo-literowej wyrazów tj. układanie wyrazów z liter i pisanie ich pod dyktando bądź przepisywanie podczas równoczesnego wypowiadania ich głosek, sylab, fragmentów;

ü  ćwiczenia wykorzystujące  dźwiękowo-literową analizę wyrazów (tj. dokonywanie głoskowej i sylabowej analizy wyrazów, wypowiadanie ich z jednoczesnym czytaniem);

ü  czytanie tekstu podzielonego na sylaby;

ü  ćwiczenia płynnego przechodzenia od sylaby do sylaby;

  1. ćwiczenia na poziomie zdania:

ü  opisywanie obrazków przedstawiających proste czynności np. dziewczynka czyta i ich podpisywanie bądź dopasowywanie gotowych etykiet;

ü  konstruowanie prostych zdań i przechodzenie do bardziej złożonych;

ü  ćwiczenia analizy budowy zdań wraz z umiejętnością ich rozbudowywania;

ü  ćwiczenia syntezy zdaniowej (np. układanie zdań z rozsypanek wyrazowych, uzupełnianie brakujących elementów w zdaniu);

ü  opisywanie obrazków sytuacyjnych, tematycznych i historyjek obrazkowych;

ü  przejście od mowy konkretnej do abstrakcyjnej (opowiadanie o przeżyciach, doświadczeniach, o tym co się widziało, zainteresowania);

ü  ćwiczenia tworzenia dłuższych samodzielnych wypowiedzi

Afazja czuciowa 
Zasadniczym zaburzeniem w afazji czuciowej jest upośledzenie rozumienia mowy. W postaciach lżejszych chorzy rozumieją sens pytań i zdań dopiero po kilkakrotnym powtórzeniu. W postaciach cięższych chory chwyta sens niektórych słów, ale nie rozumie znaczenia całego zdania; niekiedy może pojąć sens krótkich wypowiedzi. Porozumienie z chorym ułatwia wzmocnienie słów gestem lub mimiką. W postaciach ciężkich rozumienie mowy jest całkowicie zniesione; chorzy słuchają słów języka ojczystego, tak jakby słuchali mowy w obcym, nieznanym im języku. Obok zaburzenia mowy zawsze obserwuje się wyraźne zaburzenia tworzenia słów i zdań. Chorzy zwykle mówią dużo, gadatliwość ich często trudno opanować (logorea). Mowa chorych obfituje w parafazje głoskowe i słowne oraz agramatyzmy. Chorzy czasem łączą zgłoski w dziwaczne, pozbawione sensu neologizmy. Parafatyczne zniekształcenia słów oraz neologizmy niekiedy są najbardziej uderzającą cechą zaburzeń mowy; niezrozumiała mowa chorego robi wrażenie obcego języka (tzw. afazja żargonowa).
Chorzy na ogół nie zdają sobie sprawy z błędów popełnionych podczas mówienia i wykonywania poleceń ; w odróżnieniu od chorych z afazją ruchową nie zdradzają z tego powodu zakłopotania. Często wpadają w rozdrażnienie i robią jeszcze większe błędy, jeśli przez kilkakrotne powtarzanie tego samego polecenia usiłujemy uzyskać właściwą odpowiedź. 
Afazji czuciowej często towarzyszy upośledzenie czytania i pisania. Rozumienie tekstu czytanego jest gorsze niż pojmowanie słów. 
W zespołach afazji czuciowej, nawet ciężkich, nieraz następuje dość szybka, ale niepełna poprawa rozumienia mowy, natomiast zaburzenia w mówieniu utrzymują się zwykle dość długo. Takie zejściowe stany afazji czuciowej mogą łudząco przypominać obrazy zaburzeń ruchowych mowy.


Afazji ruchowej i czuciowej często towarzyszą zaburzenia mowy o charakterze amnestycznym. 
Afazja amnestyczna -chory nie potrafi przypomnieć sobie właściwych słów do określenia przedmiotów i pojęć. Przedmioty określa opisowo (np. pióro - "to do pisania";  radio -"to do słuchania", wystarczy choremu podać pierwszą zgłoskę, aby szybko wypowiedział dane słowo. 

BIBLIOGRAFIA:

Gałkowski T., Jastrzębowska G., Logopedia pytania i odpowiedzi t. 2, Opole 2003

http://www.logopeda.krakow.pl/afazja-krakow

Contribute!
Copyright © 2013. Szkoła Nowy Łupków Rights Reserved.